• | | | | | | | | | | | | |

    Ik schrijf dus

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    Schrijf
    Ik schrijf
    Ik schrijf dus
    Ik schrijf dus ik
    blijf

    Een verlaat rouwproces is een proces waarin veranderingen zich langzaam voltrekken. Vaak langzamer dan je wilt en veel langzamer dan je had gehoopt.
    Soms kun je het gevoel hebben dat je een stap vooruit hebt gezet, maar vervolgens weer twee stappen terug bent gegaan.

    Veranderingen

    Kleine veranderingen zul je soms niet opmerken. Terwijl ze er wel degelijk zijn.
    In tijden dat je je ontmoedigd voelt kunnen gevoelens van machteloosheid weer de kop opsteken.

    Gevoelens van machteloosheid kunnen gemakkelijk BOS-patronen activeren.

    Je komt dan in een vicieuze cirkel terecht.
    Gevoelens van machteloosheid activeren BOS-patronen.

    BOS-patronen maken je alert: er is iets aan de hand, waardoor opnieuw je BOS-patronen geactiveerd worden.

    Je bouwt weer een muurtje om je heen.
    Je trekt je terug in jezelf.
    Je hebt de verbinding weer verbroken.
    Je voelt je weer alleen.
    Je voelt je weer niet tot handelen in staat.
    Je kunt weer geen hulp vragen.

    Schrijfwerk

    Het bijhouden van een notitieboek/dagboek helpt je om je gedachten te ordenen.
    Het helpt je van tijd tot tijd de balans op te maken.
    Je kunt dan zien dat je in werkelijkheid veel meer hebt bereikt dan je op sombere momenten denkt.

    Uitweg

    Zo creëer je een uitweg uit de vicieuze cirkel van de machteloosheid waar je steeds weer in terecht lijkt te komen.
    Je voelt je dan sterker, krijgt meer grip op het proces en kunt weer de moed opbrengen om verder te gaan.

    Heel je leven

    Schrijfwerk is (auto-)biografisch werk.
    Lees meer over de mogelijkheden die Titia Liese je biedt met de biografische cursus Heel je leven.

    Zelfhulp

    Schrijven is een bijzondere vorm van zelfhulp.
    Over andere vormen van zelfhulp bij Verlaat Verdriet lees je op deze site in Zelfhulp.

    Delen

    Delen helpt onmiddellijk.
    Je kunt delen met Verlaat Verdriet-ervaringsgenoten op het besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.
    Ben je Verlaat Verdriet–er?
    Wil je gebruik maken van de mogelijkheden die de besloten Ontmoetingsplaats je biedt?
    Je meldt je aan voor Ontmoetingsplaats via forum.verlaatverdriet.nu

    Schrijfwedstrijd

    Verbonden aan het Verlaat Verdriet–symposium en de glossy schrijven we komend najaar een schrijfwedstrijd uit voor Verlaat Verdriet-ers.
    Ben je benieuwd naar deze schrijfwedstrijd?
    Wil je er over meer weten?
    Volg Titia in haar blogs of via Facebook.  

  • | | | | | | | | | | | | |

    Wie ben je?

    DoorTitia Liese

    Hoe simpel kan het zijn?

    Je kunt je in de veiligheid van de workshop – in de (h)erkenning – zo gedragen voelen dat pijn, angst, verdriet en boosheid ineens (b)lijken op te lossen. Ineens veel minder groot en overweldigend (b)lijken te zijn.
    Je bent helemaal niet zo anders dan andere mensen.
    Er zijn heel veel Verlaat Verdriet-ers, zoals jij.
    Je blijkt ergens bij te horen!
    Als je weer thuis gekomen bent, kun je het gevoel krijgen dat de verlichting van je gevoelens niet helemaal echt was.
    Want: zó simpel kan het toch niet zijn?

    Hoe simpel mag het zijn?

    Geloof me: zo simpel is het vaak wèl!
    Eén van de grote kunsten van een verlaat rouwproces is om daarmee te leren omgaan.
    Dúrf je jouw grote gevoelens van angst, eenzaamheid, verdriet, boosheid, dúrf je jouw (basis)patronen wel los te laten?
    Kun je daarna nog bestaan?
    Of eigenlijk: besta je daarna nog?
    Durf je het zo simpel te laten zijn?

    Loslaten

    Het valt je misschien moeilijk om afstand te doen van die oude jas.
    Al is-t-ie mottig en verschoten. En stinkt-ie een beetje.
    Hij is wel van jou!
    Het is wel jouw jas, die jou al die jaren als een tweede velletje beschermd heeft!
    Precies jouw maat!
    Helemaal zelf gemaakt!
    Hij voelt (nog) lekker warm.
    Hij is je o zo vertrouwd…..
    Je bent eigenlijk toch zo gehecht aan die jas……
    Afstand doen………?
    Uit die jas ………?
    Helemaal zonder………?

    Wie ben je?

    Wie ben je?
    Zonder die jas?

    Tekst

    Bovenstaande tekst komt uit
    Verlaat Verdriet,
    verwelkom het leven.

    Cursusboek bij de basisworkshop Verlaat Verdriet / basisworkshop Dubbel Ouderverlies.  

  • | | | | | | | | | |

    Leven tussen hoop en vrees

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    In mijn blog van 19 juni j.l. Vader dag schreef ik Toen ik net acht jaar was overleed mijn moeder. Ruim twee jaar is ze ziek geweest en hebben ze (we zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet) geleefd tussen hoop en vrees. Tot mijn moeder overleed.

    We

    We zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet.
    Deze zin bleef nog lang in me resoneren. Bleef hangen, omdat in deze zin zoveel thematiek van jong ouderverlies zit.

    Ziek

    Mijn moeder werd ziek. Na een ziekteperiode van ongeveer twee jaar overleed ze in 1957. Ze overleed aan de gevolgen van borst-/botkanker.
    In die tijd werd patiënten met een levensbedreigende ziekte niet de waarheid verteld. Als ze zouden weten dat ze levensbedreigend ziek waren, zou dat de patiënt elke hoop op genezing ontnemen. Was de opvatting in die tijd.

    Het leven ging door

    Mijn vader zette alles op alles om voor ons – de kinderen – het leven zo gewoon mogelijk te laten verlopen. Maar er was niets meer gewoon. De stoet van tantes en andere soorten van (gezins)verzorgsters alleen al was erg genoeg voor een uitgestelde ramp. Hoezeer iedereen ook haar/zijn best deed.
    Mijn moeder werd verschillende keren opgenomen in het ziekenhuis.
    Ik herinner me daar weinig van.
    Behalve mijn ontzettende boosheid toen ze weer opgenomen moest worden op het moment dat we op vakantie zouden gaan (naar een huisje in de buurt van waar we al woonden).
    We gingen op vakantie – zonder mijn moeder.
    Ik herinner me daar niets van.
    Behalve mijn boosheid. En de verschrikkelijke schaamte die ik jarenlang heb gevoeld over die boosheid.

    Hoop en vrees

    Er moet in die jaren van de ziekte van mijn moeder zoveel angst, zoveel verdriet, zoveel hoop, zoveel vrees, zoveel paniek zijn geweest in het huis waarin we samen leefden. Zowel bij mijn moeder als bij mijn vader.
    En bij ons – de kinderen?
    Ik kan me niet herinneren dat ik dat toen heb gevoeld.
    Maar ik weet zeker dat het er was.
    Verborgen aanwezig.
    Maar niettemin: aanwezig.
    Ook in mij.

    Mijn moeder

    Mijn moeder overleed thuis. Zelf logeerde ik die nacht bij een vriendinnetje. Toen ik thuis kwam vertelde mijn vader me dat mammie was overleden. Op dat moment ben ik innerlijk versteend. En uiterlijk weggerend. Terug naar het vriendinnetje om te vertellen dat mijn moeder dood was. Een spannend verhaal, vond ik. Iedereen had wel een moeder, maar een dode moeder: dat was wel heel bijzonder.
    Verder herinner ik me niets.
    Behalve de jarenlange diepe schaamte om deze reactie.

    Trauma

    Mijn moeder is thuis opgebaard.
    Ik herinner me daar niets van.
    Samen met mijn vader heb ik een boeketje gemaakt voor op de kist.
    Ik herinner me daar niets van.
    Mijn vader heeft ons niet meegenomen naar de crematie. Een bewuste keuze, die past in die tijd. ‘Ik hoop de kinderen daarmee een trauma te besparen’.
    Ik herinner me daar niets van.
    Pas jaren en jaren later heb ik kunnen voelen dat we daar bij hadden moeten zijn.
    Het is niet de goede manier geweest om kinderen een trauma te besparen.

    Het menselijk tekort

    Ik heb gelezen over zijn besluiten.
    Op zijn manier heeft mijn vader alles in het werk gesteld om alles zo goed mogelijk te doen. Om alles zo goed mogelijk te laten verlopen.
    De wil was er er.
    Het – verminkte – leven ging verder.
    Het menselijk tekort heeft ons allen parten gespeeld.
    Dat gebeurde toen.
    En dat gebeurt nu nog steeds.
    De tijden zijn veranderd.
    De opvattingen zijn veranderd.
    Het menselijk tekort is er intussen niet kleiner op geworden.

    Paula Modersohn

    Het schilderij boven is geschilderd door Paula Modersohn (1876-1907).
    Paula Modersohn overleed, 31 jaar oud, na de geboorte van haar dochter Mathilde.

  • | | | | | |

    Vader dag

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

    Dag vader

    Fietsend, en denkend aan wat ik allemaal nog kan schrijven over Verlaat Verdriet (veel) fiets ik door de polder. En bedenk dat het vandaag Vaderdag is (ik werd er vandaag tijdens de Terugkomdag van een Verlaat Verdriet-workshop al aan herinnerd).
    Er schiet me een foto te binnen van mijn vader met mij op zijn schouders, die ik onlangs tegen kwam. Als ik naar deze foto kijk zie ik een grote, sterke, trotse en gelukkige vader met dochter die nog niet helemaal zeker weet of ze wel safe zit daarboven. Maar: ze geeft hem het voordeel van de twijfel.
    Mijn vader was de fotograaf thuis. Dit is één van de heel weinige foto’s die door mijn moeder gemaakt zullen zijn.
    Niemand van ons drieën die ook nog maar enig idee had van wat ons boven het hoofd hing.
    Mijn moeder niet.
    Mijn vader niet.
    Ik niet.

    Verloren

    Mijn vader en moeder waren al lang getrouwd toen ik, oudste van twee, werd geboren. Een goed, stabiel en harmonieus huwelijk, waarin we meer dan welkom waren.
    Toen ik net acht jaar was overleed mijn moeder. Ruim twee jaar is ze ziek geweest en hebben ze (we zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet) geleefd tussen hoop en vrees. Tot mijn moeder overleed.
    Maar.
    Ik verloor niet alleen mijn moeder.
    Ik verloor ook mijn grote sterke trotse pappie.
    Mijn pappie die altijd alles (aan)kon.

    Praten

    Met mijn vader heb ik nooit meer kunnen praten over mijn moeder. Hij overleed lang voordat ik met mijn Verlaat Verdriet-werk begon. Nu weet ik hoe goed het ons beiden gedaan zou hebben als we dat nog wel hadden kunnen doen.
    Mogelijk bevind jij je in een vergelijkbare situatie. Je zou met je overgebleven ouder willen praten over je overleden ouder, maar je durft het niet.
    Uit ervaring kan ik je zeggen: probeer er alles aan te doen wat je maar enigszins mogelijk is.
    Er komt een moment waarop het niet meer kan.
    Nooit meer. 

    Vaderdag

    Het is vaderdag vandaag.
    Vader dag.
    Dag grote sterke trotse gelukkige pappie.
    Dag vader.