• | | | | | | | | | | |

    Kracht en kwetsbaarheid

     

     

     

     

     

     

    ‘Volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden,
    hebben aangetoond dat ze onder moeilijke omstandigheden groot hebben kunnen worden.’

    Jaren geleden werden deze woorden tegen me gezegd. Ze liggen vers in mijn geheugen. Regelmatig grijp ik de kans ze door te geven aan mede-Verlaat Verdriet-ers.
    ‘Volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden,
    hebben aangetoond dat ze onder moeilijke omstandigheden groot hebben kunnen worden.’

    Stoer

    Zo vaak kom ik het tegen bij Verlaat Verdriet-ers: de angst ervan beschuldigd te worden dat ze ‘in hun slachtofferrol blijven hangen’.
    Die beschuldiging is wel zo ongeveer het laatste wat je wilt horen.
    Alles liever dan dat.
    Dan maar liever jezelf overschreeuwen.
    Je stoer houden.
    Niemand laten zien hoe kwetsbaar je eigenlijk van binnen bent. Hoe je, voor je gevoel, bij het minste of geringste omver geblazen kunt worden.
    IK BEN GééN SLACHTOFFER‘ 

    Jong ouderverlies

    Op het moment dat je als kind je ouder verliest, verandert je hele leven.
    Voorgoed.
    Door een invloed van buitenaf.
    Een invloed van buitenaf (het lot, of: de dood in dit geval) waar jij geen invloed op had.
    Je stond aan de kant, en kon niets uitrichten tegen die kracht – de dood.

    Dat is slachtoffer zijn.
    Dit moment van slachtoffer zijn, van ondergeschikt zijn aan een kracht van buitenaf die vele malen groter was dan jij, kan je een levenslang gevoel van machteloosheid hebben bezorgd.

    Slachtoffer

    Er gebeurt iets.
    (Of je denkt dat er iets zal gaan gebeuren!)
    Er overkomt je iets, waar je je niet tegen opgewassen voelt.
    Het overkomt je.
    Je hebt het gevoel dat je niets kunt doen.

    Dat is gevoel van machteloosheid.
    Verlaat Verdriet-ers kunnen gemakkelijk overvallen worden door die gevoelens van machteloosheid.

    Goed nieuws

    Je was slachtoffer van omstandigheden waar je geen invloed op had.
    Het goeie nieuws is: je hoeft geen slachtoffer te blijven.
    Maar
    Daarvoor is het in de eerste plaats nodig dat je erkent dat je het was.
    Slachtoffer.

    Kwetsbaarheid

    Het verlies van je ouder is een verschrikkelijke aanslag geweest op je incasseringsvermogen.
    Je incasseringsvermogen – het incasseringsvermogen van het kind dat je toen was – is op dat moment overbelast.
    Is stuk gegaan.
    Dat betekent dat de kans groot is, dat je een levenslange kwetsbaarheid overhoudt aan die gebeurtenis van toen: het verlies van je ouder.

    Kracht

    Die kwetsbaarheid erkennen, erkennen dat je slachtoffer was, is het begin van heling.
    Je was slachtoffer, maar je hoeft het niet te blijven.
    Draag je kwetsbaarheid met ere.
    Dat is kracht.

    Herinner jezelf regelmatig aan deze woorden
    ‘Volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden,
    hebben aangetoond dat ze onder moeilijke omstandigheden groot hebben kunnen worden.’

    Geef jezelf een innerlijk beeld cadeau, waarin kracht en kwetsbaarheid in één oogopslag zichtbaar zijn en draag dat altijd bij je.
    Voor mijzelf is dat de Klaproos.
    En voor jou?

  • | | | | | | | | | | | | |

    Ik schrijf dus

     

     

     

     

     

     

    Schrijf
    Ik schrijf
    Ik schrijf dus
    Ik schrijf dus ik
    blijf

    Een verlaat rouwproces is een proces waarin veranderingen zich langzaam voltrekken. Vaak langzamer dan je wilt en veel langzamer dan je had gehoopt.
    Soms kun je het gevoel hebben dat je een stap vooruit hebt gezet, maar vervolgens weer twee stappen terug bent gegaan.

    Veranderingen

    Kleine veranderingen zul je soms niet opmerken. Terwijl ze er wel degelijk zijn.
    In tijden dat je je ontmoedigd voelt kunnen gevoelens van machteloosheid weer de kop opsteken.

    Gevoelens van machteloosheid kunnen gemakkelijk BOS-patronen activeren.

    Je komt dan in een vicieuze cirkel terecht.
    Gevoelens van machteloosheid activeren BOS-patronen.

    BOS-patronen maken je alert: er is iets aan de hand, waardoor opnieuw je BOS-patronen geactiveerd worden.

    Je bouwt weer een muurtje om je heen.
    Je trekt je terug in jezelf.
    Je hebt de verbinding weer verbroken.
    Je voelt je weer alleen.
    Je voelt je weer niet tot handelen in staat.
    Je kunt weer geen hulp vragen.

    Schrijfwerk

    Het bijhouden van een notitieboek/dagboek helpt je om je gedachten te ordenen.
    Het helpt je van tijd tot tijd de balans op te maken.
    Je kunt dan zien dat je in werkelijkheid veel meer hebt bereikt dan je op sombere momenten denkt.

    Uitweg

    Zo creëer je een uitweg uit de vicieuze cirkel van de machteloosheid waar je steeds weer in terecht lijkt te komen.
    Je voelt je dan sterker, krijgt meer grip op het proces en kunt weer de moed opbrengen om verder te gaan.

    Heel je leven

    Schrijfwerk is (auto-)biografisch werk.
    Lees meer over de mogelijkheden die Titia Liese je biedt met de biografische cursus Heel je leven.

    Zelfhulp

    Schrijven is een bijzondere vorm van zelfhulp.
    Over andere vormen van zelfhulp bij Verlaat Verdriet lees je op deze site in Zelfhulp.

    Delen

    Delen helpt onmiddellijk.
    Je kunt delen met Verlaat Verdriet-ervaringsgenoten op het besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.
    Ben je Verlaat Verdriet–er?
    Wil je gebruik maken van de mogelijkheden die de besloten Ontmoetingsplaats je biedt?
    Je meldt je aan voor Ontmoetingsplaats via forum.verlaatverdriet.nu

    Schrijfwedstrijd

    Verbonden aan het Verlaat Verdrietsymposium en de glossy schrijven we komend najaar een schrijfwedstrijd uit voor Verlaat Verdriet-ers.
    Ben je benieuwd naar deze schrijfwedstrijd?
    Wil je er over meer weten?
    Volg Titia in haar blogs of via Facebook 

  • | | | | | | | | | | | | |

    Wie ben je?

    Hoe simpel kan het zijn?

    Je kunt je in de veiligheid van de workshop – in de (h)erkenning – zo gedragen voelen dat pijn, angst, verdriet en boosheid ineens (b)lijken op te lossen. Ineens veel minder groot en overweldigend (b)lijken te zijn.
    Je bent helemaal niet zo anders dan andere mensen.
    Er zijn heel veel Verlaat Verdriet-ers, zoals jij.
    Je blijkt ergens bij te horen!
    Als je weer thuis gekomen bent, kun je het gevoel krijgen dat de verlichting van je gevoelens niet helemaal echt was.
    Want: zó simpel kan het toch niet zijn?

    Hoe simpel mag het zijn?

    Geloof me: zo simpel is het vaak wèl!
    Eén van de grote kunsten van een verlaat rouwproces is om daarmee te leren omgaan.
    Dúrf je jouw grote gevoelens van angst, eenzaamheid, verdriet, boosheid, dúrf je jouw (basis)patronen wel los te laten?
    Kun je daarna nog bestaan?
    Of eigenlijk: besta je daarna nog?
    Durf je het zo simpel te laten zijn?

    Loslaten

    Het valt je misschien moeilijk om afstand te doen van die oude jas.
    Al is-t-ie mottig en verschoten. En stinkt-ie een beetje.
    Hij is wel van jou!
    Het is wel jouw jas, die jou al die jaren als een tweede velletje beschermd heeft!
    Precies jouw maat!
    Helemaal zelf gemaakt!
    Hij voelt (nog) lekker warm.
    Hij is je o zo vertrouwd…..
    Je bent eigenlijk toch zo gehecht aan die jas……
    Afstand doen………?
    Uit die jas ………?
    Helemaal zonder………?

    Wie ben je?

    Wie ben je?
    Zonder die jas?

    Tekst

    Bovenstaande tekst komt uit
    Verlaat Verdriet,
    verwelkom het leven.

    Cursusboek bij de basisworkshop Verlaat Verdriet / basisworkshop Dubbel Ouderverlies.  

  • | | | | | | | | | |

    Leven tussen hoop en vrees

     

     

     

     

     

     

    In mijn blog van 19 juni j.l. Vader dag schreef ik Toen ik net acht jaar was overleed mijn moeder. Ruim twee jaar is ze ziek geweest en hebben ze (we zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet) geleefd tussen hoop en vrees. Tot mijn moeder overleed.

    We

    We zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet.
    Deze zin bleef nog lang in me resoneren. Bleef hangen, omdat in deze zin zoveel thematiek van jong ouderverlies zit.

    Ziek

    Mijn moeder werd ziek. Na een ziekteperiode van ongeveer twee jaar overleed ze in 1957. Ze overleed aan de gevolgen van borst-/botkanker.
    In die tijd werd patiënten met een levensbedreigende ziekte niet de waarheid verteld. Als ze zouden weten dat ze levensbedreigend ziek waren, zou dat de patiënt elke hoop op genezing ontnemen. Was de opvatting in die tijd.

    Het leven ging door

    Mijn vader zette alles op alles om voor ons – de kinderen – het leven zo gewoon mogelijk te laten verlopen. Maar er was niets meer gewoon. De stoet van tantes en andere soorten van (gezins)verzorgsters alleen al was erg genoeg voor een uitgestelde ramp. Hoezeer iedereen ook haar/zijn best deed.
    Mijn moeder werd verschillende keren opgenomen in het ziekenhuis.
    Ik herinner me daar weinig van.
    Behalve mijn ontzettende boosheid toen ze weer opgenomen moest worden op het moment dat we op vakantie zouden gaan (naar een huisje in de buurt van waar we al woonden).
    We gingen op vakantie – zonder mijn moeder.
    Ik herinner me daar niets van.
    Behalve mijn boosheid. En de verschrikkelijke schaamte die ik jarenlang heb gevoeld over die boosheid.

    Hoop en vrees

    Er moet in die jaren van de ziekte van mijn moeder zoveel angst, zoveel verdriet, zoveel hoop, zoveel vrees, zoveel paniek zijn geweest in het huis waarin we samen leefden. Zowel bij mijn moeder als bij mijn vader.
    En bij ons – de kinderen?
    Ik kan me niet herinneren dat ik dat toen heb gevoeld.
    Maar ik weet zeker dat het er was.
    Verborgen aanwezig.
    Maar niettemin: aanwezig.
    Ook in mij.

    Mijn moeder

    Mijn moeder overleed thuis. Zelf logeerde ik die nacht bij een vriendinnetje. Toen ik thuis kwam vertelde mijn vader me dat mammie was overleden. Op dat moment ben ik innerlijk versteend. En uiterlijk weggerend. Terug naar het vriendinnetje om te vertellen dat mijn moeder dood was. Een spannend verhaal, vond ik. Iedereen had wel een moeder, maar een dode moeder: dat was wel heel bijzonder.
    Verder herinner ik me niets.
    Behalve de jarenlange diepe schaamte om deze reactie.

    Trauma

    Mijn moeder is thuis opgebaard.
    Ik herinner me daar niets van.
    Samen met mijn vader heb ik een boeketje gemaakt voor op de kist.
    Ik herinner me daar niets van.
    Mijn vader heeft ons niet meegenomen naar de crematie. Een bewuste keuze, die past in die tijd. ‘Ik hoop de kinderen daarmee een trauma te besparen’.
    Ik herinner me daar niets van.
    Pas jaren en jaren later heb ik kunnen voelen dat we daar bij hadden moeten zijn.
    Het is niet de goede manier geweest om kinderen een trauma te besparen.

    Het menselijk tekort

    Ik heb gelezen over zijn besluiten.
    Op zijn manier heeft mijn vader alles in het werk gesteld om alles zo goed mogelijk te doen. Om alles zo goed mogelijk te laten verlopen.
    De wil was er er.
    Het – verminkte – leven ging verder.
    Het menselijk tekort heeft ons allen parten gespeeld.
    Dat gebeurde toen.
    En dat gebeurt nu nog steeds.
    De tijden zijn veranderd.
    De opvattingen zijn veranderd.
    Het menselijk tekort is er intussen niet kleiner op geworden.

    Paula Modersohn

    Het schilderij boven is geschilderd door Paula Modersohn (1876-1907).
    Paula Modersohn overleed, 31 jaar oud, na de geboorte van haar dochter Mathilde.