• | | |

    Vroeg verloren, documentaire van Liesbeth Rasker

    DoorTitia Liese

    Vroeg verloren, documentaire van Liesbeth Rasker

    ‘Waarom ben je niet eerder gekomen?’ vraagt de vroegere oppas van Liesbeth Rasker aan haar. ‘Waarom heeft het zo lang geduurd voordat je bij me bent gekomen?’

    Vroeg verloren

    Is er een antwoord op deze vragen? Een ander antwoord dan: ‘Het was er de tijd nog niet voor’? Afgelopen zomer werd de documentaire Vroeg verloren uitgezonden. Journaliste Liesbeth Rasker (1988) maakte deze documentaire voor 2DOC, in samenwerking met documentairemaakster Tessa Louise Poppe. Vier jaar hebben ze samen aan dit project gewerkt. Een intensief proces van ontmoetingen, onder meer met familieleden en bekenden. Maar ook van indringende gesprekken met Verlaat Verdriet-ervaringsgenoten. Een intensief proces van onderzoeken. Van maken. Van verwerken. En helen.

    Oké

    Lang heeft Liesbeth Rasker geleefd met de overtuiging ‘Mijn moeder is dood. Maar dat is oké.’ Na een nieuw ingrijpend verlies bleek die overtuiging niet langer houdbaar te zijn. Door in Vroeg verloren het verleden te ontrafelen, en niet langer het verdriet om het verlies te ontkennen, komt ze – voorzichtig, stap na stap –  steeds dichter bij haar moeder.

    Een stroom van reacties

    Een stroom van reacties kwam naar me toe na de uitzending van Vroeg verloren. Liesbeth Rasker heeft met haar zoektocht een heel gevoelige snaar geraakt, bij veel Verlaat Verdriet-ers. Ook bij de Verlaat Verdriet-ers die tot op dat moment de gevolgen van het vroege verlies van hun ouder(s) niet herkenden. Of niet erkenden. Of, evenals Liesbeth Rasker zelf, het verlies bagatelliseerden. ‘Mijn ouder is dood. Maar dat is oké.’

    Toeval?

    Is het toeval dat Liesbeth Rasker, evenals veel ervaringsgenoten, het verlies zo diep heeft weggestopt dat het onaanraakbaar is geworden? ‘Nee’ denk ik. ‘Dat is geen toeval.’

    • De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder is – nog steeds – een blinde vlek. Zowel bij Verlaat Verdriet-ers zelf, als bij hulpverleners.
    • Verlaat Verdriet-ers relateren moeilijkheden die ze ondervinden vaak niet aan het vroege verlies van hun ouder(s).
    • Ook als ze geen specifieke klachten hebben, maar het gevoel hebben dat ze niet voluit kunnen leven – of bijvoorbeeld gevoelig zijn voor depressies of burn-out – zien ze geen oorzakelijk verband met het vroege verlies van hun ouder.
    • Verlaat Verdriet-ers die bij een hulpverlener terecht zijn gekomen kunnen ook dan nog steeds de deur potdicht houden. Ook als een hulpverlener hint in de richting van jong ouderverlies. ‘Nee hoor. Dat is al zo lang geleden. Daar heb ik geen last  van.’
    • Veel Verlaat Verdriet-ers voelen schaamte dat ze het vroege verlies van hun ouder(s) nog steeds niet hebben verwerkt. ‘Dat moet toch allang klaar zijn?’ Ze praten liever niet over iets wat ze allang ‘achter zich hadden moeten laten’. De schaamte is te groot.

     Wat hulpverleners kunnen doen

    • Verlaat Verdriet en verlate rouw is gelaagde en complexe problematiek. Ben je hulpverlener? Wil je meer weten over deze complexe – en tegelijkertijd boeiende – problematiek? In een gevarieerd en bijzonder programma delen wij, Verlaat Verdriet-ers op zaterdag 5 april 2025 onze kennis uit ervaring met je. Er gaat een wereld voor je open!
    • Symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen op zaterdag 5 april 2025. Volg ons op Facebook en op LinkedIn, zodat je je snel kunt aanmelden aan de Aanmeldingsprocedure voor het symposium beschikbaar is.

    Wat Verlaat Verdriet-ers kunnen doen

    • Kijk nog eens goed naar de documentaire Vroeg verloren. Wat zie je en wat hoor je nu je het nog eens ziet? Maak aantekeningen van wat je hoort en ziet, zodat je dat later nog eens terug kunt lezen. Je zult daar veel aan hebben!
    • Lees de boeken die Verlaat Verdriet-specialist Titia Liese heeft geschreven vanuit haar langjarige werkervaring met Verlaat Verdriet-ers.
    • Lees over jong ouderverlies. Zeker in de afgelopen jaren heeft een aantal Verlaat Verdriet-ers hun verlieservaringen gepubliceerd in boeken. Of  – evenals Liesbeth Rasker heeft gedaan – dichterbij gebracht in de vorm van documentaires. Je vindt een uitgebreide boekenlijst op de website Kenniscentrum Verlaat Verdriet. Boeken en documentaires met de ervaringsverhalen van Verlaat Verdriet-ers vind je specifiek gerubriceerd op deze website.
    • Kijk en luister naar Rouw kent geen tijd. In dertien modules op YouTube deelt Titia Liese de theorie die ze in de loop van de jaren uit haar intensieve werk met Verlaat Verdriet-ers heeft ontwikkeld.
    • Lees over Verlaat Verdriet, verlate rouw en de vele thema’s die daarbij horen op de zeer uitgebreide website Verlaat Verdriet.
  • | | | | |

    Her mother’s face, boek van Roddy Doyle

    DoorTitia Liese

    Her mother’s face

    Ik wil graag iets met je delen in verband met een simpel boek over opgroeien zonder moeder, geschreven door Roddy Doyle en geïllustreerd door Freya Blackwood. Zelf kreeg ik dit bescheiden boek via een Verlaat Verdriet-ster die in Schotland woont.

    In Her mother’s face schrijft Roddy Doyle over het Ierse meisje Siobhan. Shioban verliest haar moeder als ze drie jaar is. Ze is enigst kind en blijft achter met een vader die bezwijkt onder het verdriet om het verlies van zijn vrouw. Hij is een zwijgzaam man. Net als alle ander mensen in de omgeving van Shiobhan is hij niet in staat met haar te delen over haar moeder.

    Spiegel

    Als Shiobhan tien jaar is beseft ze dat ze zich het gezicht van haar moeder niet meer kan herinneren. Shiobhan groeit op. Het gemis van haar moeder groeit met haar mee. Op een dag als ze in een park dicht bij haar huis zit heeft ze een ontmoeting met een vrouw die haar bekend voorkomt. Eindelijk kan Shiobhan haar verdrietige hart uitstorten. De vrouw droogt de tranen van Shiobhan. ‘Kijk in de spiegel’ raadt de vrouw Shiobhan aan. ‘Waarom?’ vraagt Shiobhan. ‘Omdat je dan je moeder zult zien’ zegt de vrouw tegen haar. Je zult zien hoe ze eruit zag toen ze jouw leeftijd had. En, als je ouder wordt, zul je zien hoe je moeder eruit zag toen ze ouder werd.’

    Moeder

    Shiobhan wordt volwassen. Ze wordt zelf moeder van een dochter: Ellen. In de loop van de jaren opent het advies dat Shiobhan kreeg van de vrouw die ze in het park ontmoette, iets in Shiobhan. Vanaf de tijd dat zich iets opent in Shiobhan opent zich ook in haar vader, en in de mensen om haar heen, ruimte om haar moeder weer een plek te geven in hun leven.

    Je opnieuw verbinden

    Hoewel de thematiek van het boek – je opnieuw verbinden met de ouder die heeft geleefd – wat mij betreft nogal ondersneeuwt onder een fondant-laag van empathie en wensdenken, wil ik de thematiek van dit boek graag met je delen. Zoek je overleden ouder op. Wordt weer het kind van de ouder die heeft geleefd!

    Boek bestellen

    In Nederland is dit boek nauwelijks te bestellen. Tenzij tweede hands en tegen (te) hoge kosten.

    Lars Zebregs: je bent een deel van mij

    Ik denk aan het lied dat Lars Zebregs onlangs heeft geschreven, en ten gehore heeft gebracht bij een grote herdenking in het zuiden van ons land.

    Je bent een deel van mij

    Ik voel het, ik hoor het, ik draag het, ik weet het is dichtbij me..
    Waar ik heen ga, een verlangen, een gemis, het is moeilijk te begrijpen.
    Maar als ik in de stilte ben
    Gebeurt er iets in mij
    Diepe wonden in mijn hart de pijn gaat niet voorbij

    Het is alsof de leegte er mag zijn
    Alsof het leed dat schuilt in mij
    Me aankijkt en wanhopig zoekt
    Al landt het, het is nooit genoeg
    Je blijft een deel van mij
    Van mij.

    De dag begint, de nacht valt, elk moment spreekt een andere taal
    Mijn gedachten, mijn gevoelens,
    verlangens vertellen het verhaal
    Maar als ik in de stilte ben dan
    Lijkt het dichterbij
    Een warme gloed, een tinteling,
    Je bent er even bij

    Het is alsof de leegte er mag zijn
    Alsof het leed dat schuilt in mij
    Me aankijkt en wanhopig zoekt
    Al landt het, het is nooit genoeg
    Je blijft een deel van mij
    van mij

    Het is alsof ik even met je ben
    Alsof ik dit gevoel herken
    Het voelt als jouw aanwezigheid
    Nooit verloren in de tijd
    Je bent een deel van mij
    Van mij

    Het is alsof ik even met je bent
    Omdat ik dit gevoel herken

    Je bent een deel van mij

  • | | | | |

    Kennismaken met de website Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    Kennismaken met de website Verlaat Verdriet

    Voor Verlaat Verdriet-ers

    Het aller- allerbelangrijkste voor Verlaat Verdriet-ers is je uit te kunnen spreken. Dingen te kunnen zeggen die je nog nooit in je leven hebt kunnen zeggen. Te kunnen delen met mensen die jou begrijpen. Die jij begrijpt. Je bewust te worden van thema’s waar je al een groot deel van je leven mee worstelt. Die je niet begrijpt van jezelf. Niet kunt begrijpen omdat je het vroege verlies van je ouder(s) niet ziet als bron van je moeilijkheden.
    Wat een opluchting als je dan een website vindt waar al die thema’s waardoor je dacht anders te zijn dan andere mensen voortkomen uit de verlieservaring(en) van vroeger, en alles wat daarna in je jeugd is gebeurd met jou. Wat een opluchting jezelf te herkennen in de verhalen van andere mensen. Mensen die je nog nooit hebt gezien of gesproken. Ervaringsgenoten die zo nabij voelen dat ze haast voelen als familie.

    Tips

    • Geef de website door aan broers, zussen, vrienden, vriendinnen, collega’s van wie jij weet en/of vermoedt dat ze jong hun ouder(s) hebben verloren;
    • Geef de website door aan je hulpverlener(s).

    Voor hulpverleners

    De website Verlaat Verdriet is de website van Verlaat Verdriet-pionier Titia Liese waarop zij al jaren haar Verlaat Verdriet-kennis in ontwikkeling deelt.

    Tips

    • Ben je benieuwd naar de kennis die Titia Liese deelt? Bezoek de site en lees over de vele thema’s van Verlaat Verdriet en verlate rouw. Er gaat een wereld voor je open;
    • Tref je in je werk volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren? Kun je niet altijd aansluiten aan de vraag van je cliënt/patiënt omdat je de vraag niet kunt plaatsen? De website kan je op het juist spoor zetten;
    • Ben je je bewust geworden van de vele thema’s die kunnen spelen bij Verlaat Verdriet-ers? Tip je collega’s over de site. Ook voor hen kan de site een eye-opener zijn;
    • Kom je in je werk volwassenen tegen die moeite hebben het vroege verlies van hun ouder(s) te onderkennen en te erkennen? Verwijs ze naar de site. Het kan een eerste stap voor ze zijn om in beweging te komen.

    Lees meer

    #verlaatverdriet #verlaterouw #symposiumvoorhulpverleners #symposiumteruggaanomverdertekunnen #teruggaanomverdertekunnen #kenniscentrumverlaatverdriet

  • | | |

    Verlaat Verdriet Gevoelswoordenboek gratis downloaden

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet Gevoelswoordenboek gratis downloaden

    Gevoelens

    Angst voor voelen is een thema dat veel Verlaat Verdriet-ers kennen. Je bent gaan overleven na het verlies van je ouder(s), en de ervaringen daarna. Dat kan betekenen dat je wegen hebt gezocht om gevoelens uit de weg te gaan. Ze te verstoppen. De paden die je bewandelt zijn omwegen geworden om je af te leiden van gevoelens. Voelen wordt dan in de loop van de jaren een angstaanjagende optie. Automatisch kies je ervoor gevoelens uit de weg te gaan. ‘Ik kan niet voluit leven.’ En dat klopt. Bij voluit leven horen alle soorten van gevoelens. Ook de gevoelens die je al een leven lang uit de weg bent gegaan.

    Gevoelswoordenboek

    Gevoelswoordenboek biedt je gelegenheid op een speelse, creatieve manier in woord en beeld gevoelens te onderzoeken. Wat betekenen ze nu voor je. Wat doen ze met je. Al werkend leer je niet alleen je gevoelens beter kennen, je leert ook jezelf beter kennen.

    Voor Verlaat Verdriet-ers

    Download Gevoelswoordenboeken zet het in als zelfhulpwerkvorm. Of neem het boekje uitgeprint mee naar je hulpverlener om er samen mee te werken

    Voor hulpverleners

    Download Gevoelswoordenboek als welkome ondersteuning in het proces dat je aangaat met je Verlaat Verdriet-cliënt. Het zal jullie beiden op een bijzondere manier van dienst zijn.

    Download Gevoelswoordenboek

    Lees meer op Kenniscentrum Verlaat Verdriet 

    www.kenniscentrumverlaatverdriet.info

    #verlaatverdriet #verlaterouw #jongouderverlies #teruggaanomverdertekunnen #verlaatverdrietsymposium #kenniscentrumverlaatverdriet #verlaatverdrietgevoelswoordenboek #gevoelswoordenboek