• | | | | | | | |

    Opnieuw geboren worden

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    Afgelopen weekend heb ik, samen met L, een heel bijzonder weekend van de individuele biografische cursus Heel je leven ervaren.
    L, nu 75+, verloor vlak na haar geboorte niet haar ouders door de dood, haar ouders konden/mochten niet voor haar zorgen. Als gevolg daarvan groeide L. tot haar 15e op in diverse kindertehuizen (‘bij de nonnen’, zoals ze dat zelf vooral verwoordt).

    Aanpassen

    Een leven lang heeft L. het gevoel gehad niet gehoord en niet gezien te zijn.
    Niet gehoord en niet gezien in haar eenzaamheid – niemand die ooit vroeg: hoe gaat het met jou.
    Niet gehoord en niet gezien in haar onzekerheid – niemand die zich ooit afvroeg: wat gebeurt er in een kind dat van kindertehuis naar kindertehuis wordt verplaatst.
    Aanpassen, dat was wat ze moest.
    Niet zeuren.
    Niet klagen.
    Niet vragen.
    Niemand die jou ziet.
    Niemand die jou hoort.

    Anders

    L. voelde zich een leven lang anders dan anderen.
    Voelde levenslang: ik hoor er niet bij. Ik doe er niet toe.
    Met mij hoef je geen rekening te houden.
    Ze voelde een leven lang haar innerlijke eenzaamheid.
    Een buitenstaander te zijn.

    Een leven lang strijd

    Een leven lang heeft L. strijd gevoerd.
    Strijd om zichzelf een plaats te geven in het leven.
    Strijd om zichzelf een plaats te geven als vrouw.
    Strijd om zichzelf een plaats te geven in haar huwelijk.
    Strijd om zichzelf een plaats te geven als moeder.
    Strijd om zichzelf een plaats te geven als mens.

    Geesteskracht

    ‘Je kunt altijd weer opnieuw geboren worden’, zegt L. als we samen aan de ontbijttafel zitten.
    ‘Je kunt jezelf altijd weer de ruimte geven om opnieuw geboren te worden.’
    Ik val stil.
    Wat een geesteskracht heeft deze bijzondere, wijze vrouw.
    Wat een verademing in deze tijd van verwerkdwang: verder met je leven. Achter je laten. Alsof verdriet, pijn, angst niet bij het leven horen.
    Ja – je kunt jezelf altijd de ruimte geven om opnieuw geboren te worden. 

    De geboorte van Venus

    Afbeelding: De geboorte van Venus, geschilderd door Sandro Botticelli.

  • | | | | | | | | | |

    Mijn Geheim: interview van Channah Kalmann

    DoorTitia Liese

    Channah Kalmann interviewt Titia Liese voor Mijn Geheim

    Titia Liese (1949) is acht jaar als haar moeder overlijdt aan de gevolgen van borstkanker. Pas vele jaren later komt ze erachter hoeveel invloed het verlies van haar moeder op haar persoon en haar verdere leven heeft gehad. Verlaat verdriet, noemt ze dat. Nu helpt ze anderen die ook op jonge leeftijd een of twee ouders hebben verloren hun verlaat verdriet te erkennen en een verlaat rouwproces aan te gaan.

    Ze had een fijn leven, Titia Liese. Ze groeide op in Wildervank, Groningen, als oudste kind van liefdevolle ouders, die een goed, harmonieus huwelijk hadden. Ze kozen na de oorlog heel bewust voor kinderen. Linkse idealisten waren het.
    Maar als Titia zes jaar oud is, slaat het noodlot toe. Bij haar moeder wordt borstkanker ontdekt. Haar borst wordt geamputeerd, ze wordt bestraald, maar overlijdt twee jaar later aan de gevolgen van botkanker.

    Titia heeft helemaal geen eigen, innerlijke, herinneringen aan haar moeder. “Dat is ook kenmerkend voor kinderen die op deze leeftijd een ouder verliezen,” vertelt ze. “Er gaat als het ware een deur dicht in je ziel.”

    Lees meer in onderstaand artikel 

     

     

     Mijn Geheim

  • | | | | | | | | | | |

    As in tas

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    ‘Maar onze moeder ging dood en mijn vader stond er alleen voor.’

    Vorige week las ik het nieuwe boek van Jelle Brand Corstius: As is tas.
    Prachtig boek, waarin hij vooral de ingewikkelde relatie beschrijft die hij met zijn vader (en enfant terrible) Hugo Brandt Corstius had.
    Op drie-jarige leeftijd verloor Jelle BC (geboren 1978) zijn moeder Henriëtte. 

    Mijn vader stond er alleen voor

    ‘Als je kijkt naar de jeugd van mij en mijn zussen is het eigenlijk een wonder dat we alle drie goed terecht zijn gekomen. Natuurlijk was het niet de keuze van mijn vader om ons op te voeden. Het was onze moeder die kinderen wilde, niet hijzelf, zoals hij ons vaak genoeg vertelde (ook niet echt pedagogisch verantwoord, welbeschouwd).
    Maar onze moeder ging dood, en mijn vader stond er alleen voor.’ 

    Mijn vader zat boven in zijn kamer

    Door het hele boek lees je – en voel je – de eenzame jeugd van dit kind, dat zonder zijn moeder groot heeft moeten worden.
    ‘Over het algemeen was mijn vader behoorlijk afwezig. Op een dag besloot ik met mijn twee zussen weg te lopen. Vanuit ons huis in de Corellistraat liepen we naar de RAI, voor een tienjarige een enorme onderneming naar de rand van het bekende. Bij de RAI concludeerden we dat het toch beter was om terug te gaan, aangezien we niet wisten hoe we verder moesten. Bovendien hadden we ons doel toch al bereikt, door onze vader ongerust te maken. Na twee uur kwamen we weer thuis. Mijn vader zat boven in zijn kamer, en had niets gemerkt.’

    De realiteit van jong ouderverlies

    Aan goedbedoelende adviseurs geen gebrek als het gaat om kinderen en rouw. Maar hoeveel van deze goedbedoelenden hebben contact met de realiteit van jong ouderverlies?
    Hoeveel van hen realiseren zich, dat al die ouders die hun partner verliezen en voor de taak komen te staan hun nog (heel) jonge kinderen alleen op te voeden, niet plotseling veranderen van ouders met hun eigen beschadigingen, hun eigen tekortkomingen, hun eigen blauwe plekken, hun eigen eigenaardigheden, hun eigen rugzak(je) in begenadigde opvoeders?
    Hoeveel van deze goedbedoelenden realiseren zich de realiteit van het dagelijks leven van kinderen die een ouder zijn verloren door de dood?
    ‘Mijn vader zat boven in zijn kamer, en had niets gemerkt.’
    ‘Maar onze moeder ging dood, en mijn vader stond er alleen voor.’

  • | | | | | | | | | | |

    Basisworkshop Verlaat Verdriet 2016

    DoorTitia Liese

    Jongen en meisje

    Ervaringen van deelnemers

    ‘Een warm bad.’
    ‘Eindelijk heb ik over mijn vader kunnen praten met mensen die me begrijpen.’
    ‘Mijn moeder is echt dichterbij gekomen.’
    ‘Het heeft me veel opluchting gebracht.’
    ‘Dit had ik veel eerder moeten doen.’
    ‘Ik ben blij dat ik deze stap heb gezet.’

    Data basisworkshop Verlaat Verdriet voorjaar 2016

    Donderdagavond 19.00 uur tot zaterdagmiddag ± 16.00 uur, inclusief verblijf.
    Je bent welkom!

    19, 20 en 21 mei 2016
    27, 28 en 29 mei 2016 (België)
    23, 24 en 25 juni 2016
    Juli en augustus op afspraak
    22, 23 en 24 september 2016 (volgeboekt)
    27, 28 en 29 oktober 2016 (volgeboekt)
    24, 25 en 26 november 2016 (nog 1 plaats beschikbaar)
    15, 16 en 17 december 2016

     

    Direct aanmelden

    BASISWORKSHOP VERLAAT VERDRIET

    Het volgen van de basisworkshop Verlaat Verdriet biedt je de gelegenheid gedurende 2,5 dag intensief aandacht te besteden aan het vroege verlies van je ouder, te delen met ervaringsgenoten en te leren van de theoretische onderbouwing van Verlaat Verdriet en verlate rouw die Titia Liese in de workshop biedt.

    In de tijd tussen de workshop en de Terugkomdag geef je uitvoering aan voornemens die je tijdens de workshop formuleert en die passen bij jou, bij jouw specifieke situatie, bij jouw wensen en bij jouw mogelijkheden.

    Lees meer

    Lees meer over inhoud, plaats en prijs van de basisworkshop Verlaat Verdriet

     

    Ik mag verdrietig zijn

    Arm
    Heel even
    Om me heen
    Ik mag verdrietig zijn
    Traan