• | | | | | | | | | |

    Kiezen en twijfelen

    DoorTitia Liese

    ‘Ik kan niet kiezen’.
    Ik hoor het vaak van Verlaat Verdriet-ers.
    En jij?
    Hoe zit dat bij jou?
    Ken jij die verzuchting ook?

    Identiteit

    Veel mensen – Verlaat Verdriet-ers niet uitgezonderd – hebben het idee dat Verlaat Verdriet alleen gaat om de vraag of je nog moet huilen om het vroege verlies van je ouder, of niet.
    Verlaat Verdriet gaat echter over veel meer dan alleen deze vraag.
    Verlaat Verdriet gaat ook – en misschien wel vooral – over de gevolgen van het vroege verlies van je ouder voor jou.
    Over identiteit.
    Over wie ben je geworden.
    En juist daar steekt bij Verlaat Verdriet-ers de angel.
    Ze hebben geen idee wie ze eigenlijk zijn.
    Ze hebben geen idee wat ze willen.
    Ze hebben geen idee wat ze kunnen.

    Eigenwaarde en zelfvertrouwen

    Aan een gezond gevoel van eigenwaarde en van zelfvertrouwen ontbreekt het Verlaat Verdriet-ers nog al eens.
    En juist die eigenschappen heb je nodig om te kiezen.
    Om besluiten te nemen.
    Om je besluitvaardig te voelen.

    Overlevingspatronen

    Inzicht is de basis – en de motor – van verandering.
    Onderzoek eens bij jezelf welke patronen jou verhinderen besluitvaardig te zijn

    • Je altijd aanpassen;
    • Je vaak overvallen voelen door gevoelens van machteloosheid;
    • Een basaal gebrek aan zelfvertrouwen;
    • Weinig vertrouwen hebben in de toekomst;
    • Moeite hebben met ruimte innemen;
    • Altijd geven;
    • Twijfel;
    • Onverschilligheid;
    • Weinig incasseringsvermogen hebben;
    • Altijd zorgen voor anderen;
    • Gehinderd worden door angsten voor veranderingen;
    • De lat altijd heel erg hoog leggen;
    • Het gevoel hebben altijd alles alleen te moeten doen;
    • Scepsis;
    • Geen hulp kunnen vragen;
    • Altijd alles onder controle houden;
    • Geen of weinig besef hebben van eigen kwaliteiten;
    • Niet kunnen genieten;
    • Geen kritiek kunnen incasseren;
    • Leven vanuit een gevoel van tekort;
    • Geen complimenten kunnen incasseren;
    • Je snel buitengesloten voelen.

    Veranderen door inzicht

    Wil je meer weten over overlevingspatronen?
    Lees dan op de pagina Kernthema’s en kenmerken.
    Of maak Zelftest 1 / Zelftest 2.
  • | | | | | | |

    Op m’n eigen manier: voorbeeld uit de praktijk

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    Individueel proces

    Rouwen is een individueel proces…….
    Ieder doet het op haar/zijn manier…….
    Er zijn geen regels voor…….
    Je kunt het niet fout doen……… 

    Ik hoor ze zo vaak, deze opmerkingen.
    En ja: na jaren en jaren van ‘rouwdwang’, van fasen, van opgelegde opdrachten die het falen in zichzelf verborgen hielden, is de ruimte die deze (nieuwe) opvattingen geven een verademing.

    Rouwdwang

    Je moet het verwerken (niemand weet wat dat precies is, maar iedereen weet dat het moet);
    Je moet het een plaats geven (niemand weet hoe je dat doet, maar iedereen weet dat het moet);
    Je moet het achter je laten (niemand weet hoe je dat doet, maar iedereen weet dat het moet).

    Wat een opluchting: eindelijk de erkenning dat rouwen een individueel proces is. Dat iedereen ‘het’ op haar/zijn eigen manier doet.
    Wat een opluchting dat er geen wetten blijken te zijn waar je aan moet voldoen.

    Maar is dat altijd zo?
    Is dat ook zo, als het over Verlaat Verdriet en verlate rouw gaat?

    M’n eigen manier

    ‘Ik doe het op m’n eigen manier.’
    Ik hoor het regelmatig Verlaat Verdriet-ers zeggen.
    Realiseer je je wat dat betekent voor een Verlaat Verdriet-er?
    Realiseer je je dat overleven altijd op je eigen manier is (geweest)?
    Realiseer je je dat dat de weg is van eenzaamheid, van onherbergzaamheid en kou?
    Realiseer je je dat dat de weg is die je eigenlijk zo graag wilt verlaten?
    Realiseer je je dat de kans groot is dat je je eigen eenzaamheid continueert?
    Realiseer je je dat het een Verlaat Verdriet-thema is dat je je eigen weg hebt moeten gaan?
    Realiseer je je dat het in een verlaat rouwproces bij Verlaat Verdriet helpend kan zijn je te voegen naar de regels en opdrachten van een (Verlaat Verdriet-)training?

    Valkuilen voor Verlaat Verdriet-ers

    Enkele valkuilen voor Verlaat Verdriet-ers op een rijtje:
    Ik ben anders…….
    Ik houd me liever stoer en sterk……….
    Ik zoek het zelf wel uit………
    Ik heb niemand nodig………

    Ervaringen delen

    Plotseling blijk je niet zo anders, niet zo uniek te zijn als je altijd hebt gedacht op het moment dat je de verhalen van andere Verlaat Verdriet-er hoort en leest.
    Wat een schok!

    Discipline

    En dan nog iets: een verlaat rouwproces heeft wel degelijk discipline nodig.
    Sommige dingen moeten echt!

    Lees meer

    Lees meer over Verlaat Verdriet en verlate rouw.
    Op deze site
    Verlaat Verdriet
    Verlate rouw
    Tijd 

    Of in de Gids voor Verlaat Verdriet

  • | | | | | | | | | | |

    Sterretje

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

    Hemel

    Vroeger, nog niet zo heel lang geleden, gingen vaders en moeders naar de hemel. Die gedachte zat in de Nederlandse en Belgische – christelijke – cultuur verankerd. Kinderen die in gezinnen groot werden waar deze gedachte werd aangehangen, kregen de boodschap mee: Mama/papa is nu bij onze lieve heer en heeft het daar goed. (Wat overigens niet zo’n heel fijne mededeling was voor kinderen die zelf in een ellendige situatie achter bleven. Maar allà, wie stond daar nou bij stil?!).

    Reïncarneren

    In onze tijd is de reïncarnatie-gedachte in toenemende mate populair geworden. Een gedachte die veel minder ingebed is in onze oorspronkelijke Nederlandse en Belgische cultuur. We denken het, inmiddels tamelijk collectief, maar hebben daar eigenlijk nog niet een beelden- en symbolentaal voor die een plaats heeft gekregen binnen de in Nederland en België overgeleverde manier van denken over leven, sterven en dood.

    In mijn blog van 10 juni 2016 De schone slaapster schreef ik over de eerlijkheid die we tegenwoordig betrachten (proberen te betrachten) als we kinderen vertellen over de dood.
    Over overlijden.
    Over overlijden en dood van moeders en vaders.

    Kinderen

    Kinderen zijn in grote mate afhankelijk van de ideeën die hun ouders hebben over sterven, en een eventueel hiernamaals. Het zijn de ideeën en de verhalen van hun ouders, die de ideeën en gevoelens van kinderen (mee) vorm geven. En die ouders zijn weer in grote mate beïnvloed door de ideeën over leven en sterven in hun tijd, in hun familie, in hun gemeenschap, in hun land.
    Hoe vertel je kinderen over reïncarneren?
    Over reïncarnatie?
    Wat denken we zelf eigenlijk echt over reïncarneren en reïncarnatie?

    Sterretje

    We moeten eerlijk zijn tegen kinderen.
    Maar hoe eerlijk zijn we?
    Mama is nu een sterretje. Als je s’avonds naar de hemel kijkt, dan kun je mama altijd zien. (Papa’s ook??).
    Wat doen we, als we tegen kinderen zeggen: Mama is nu een sterretje?
    Proberen we dan een kind te helpen de verbinding met de mama die er niet meer is levend(ig) te houden?
    Of hebben we toch weer een weg gevonden om de dood (een beetje) te ontkennen?
    Ik weet het niet, maar vraag het me vaak af.  

  • | | | | | | | | | | |

    De schone slaapster: voorbeeld uit de praktijk

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    De schone slaapster

    ‘Kijk meiske, hoe schoon jouw mama ligt te slapen’.
    Ik herinner het me nog altijd: de Belgische vrouw die lang geleden deel nam aan een workshop voor ‘Dochters zonder Moeder’. Bij de begrafenis van haar moeder had haar heer-oom dat tegen haar gezegd: ‘Kijk meiske, hoe schoon jouw mama ligt te slapen.’

    Confronterend

    Het kwam hard aan bij haar, tijdens de workshop: onder ogen moeten zien dat haar moeder niet, zoals ze een leven lang diep van binnen was blijven geloven, sliep en dus weer wakker kon worden. Confronterend dat ze onder ogen moest zien wat haar hoofd allang wist: dat haar mama dood was. Dat ze, nu als volwassen vrouw, moest erkennen dat haar moeder dood is. Al heel lang. Dat ze op moest houden te denken dat haar moeder op een dag weer wakker zou worden.
    Dat was veel voor haar. Te veel!

    Tegenwoordig

    Tegenwoordig gaan we daar heel anders mee om.
    We vertellen de kinderen van nu geen sprookjes meer.
    We vertellen de kinderen van nu niet meer ‘Kijk hoe schoon je papa/ je mama slaapt’.
    We vertellen kinderen van nu de volle waarheid.
    Want we weten: kinderen moeten de waarheid horen.
    Tegenwoordig doen we dat veel beter.
    Vinden we.

    Stilstaan

    Maar:
    Hoe vaak staan de volwassenen van nu er bij stil wat die volle waarheid voor een kind betekent?
    Hoe vaak staan de volwassenen van nu er bij stil wat het voor een kind betekent op te moeten groeien zonder de ouder die dood is?
    Hoe vaak staan de volwassenen van nu er bij stil wat dit vroege verlies doet met de ontwikkeling van een kind?
    Hoe vaak staan de volwassenen van nu er bij stil wat dit vroege verlies op de langere termijn voor invloed op ze heeft?
    Wie zijn de volwassenen die daar bij stil staan?

    De naakte waarheid

    En:
    Doen we dat echt tegenwoordig?
    Niets dan de waarheid vertellen?
    De naakte, onbarmhartige waarheid?
    Doen we het echt beter?